Thông tin di truyền trong ADN được biểu hiện thành tính trạng thông qua 2 cơ chế là phiên mã và dịch mã. Khi ADN thay đổi cấu trúc do đột biến sẽ dẫn tới thay đổi cấu trúc của mARN và của protein tương ứng, có thể kéo theo sự thay đổi tính trạng tương ứng. Để hiểu hơn về vấn đề này, mời bạn đọc theo dõi những chia sẻ dưới đây của VIETGEN.
Giải Đáp: Thông Tin Di Truyền Trong ADN Được Biểu Hiện Thành Tính Trạng Của Cơ Thể Thông Qua Cơ Chế Nào?
Chức năng của ADN là mang thông tin di truyền, bảo quản, bảo tồn thông tin di truyền và biến đổi tạo nền tảng cho sự tiến hóa. Thông tin di truyền mang các dữ liệu về cấu trúc và đặc điểm của từng loại nucleotide có trong cơ thể sinh vật, do đó ADN sẽ góp phần quy định các đặc tính của sinh vật.
Thông tin di truyền trong ADN được biểu hiện thành tính trạng của cơ thể thông qua cơ chế phiên mã từ ADN sang mARN rồi dịch mã từ mARN sang protein và từ protein biểu hiện thành tính trạng. Tính đa dạng và tính đặc thù của ADN là cơ sở cho tính đa dạng và đặc thù của mỗi loài sinh vật.
Phiên Mã Là Gì? Những Thông Tin Cần Biết Về Phiên Mã
Phiên Mã Là Gì?
Trong sinh học phân tử và di truyền học, phiên mã là quá trình tổng hợp ARN từ mạch khuôn của gen. Trong quá trình này, trình tự các deoxyribonucleotit ở mạch khuôn của gen (bản chất là ADN) được chuyển đổi thành trình tự các ribonucleotit của ARN theo nguyên tắc bổ sung.
Các Thành Phần Tham Gia Vào Quá Trình Phiên Mã
Theo đó, các thành phần tham gia vào quá trình phiên mã gồm:
- ADN mạch khuôn mang thông tin di truyền tổng hợp nên phân tử ARN.
- Nguyên liệu để tổng hợp mạch ARN là các ribonucleotit tự do trong môi trường (A, U, G, X)
- Enzim ARN polimeraza giúp nhận biết điểm khởi đầu phiên mã trên mạch ADN gốc, sau đó bám vào và liên kết với mạch ADN gốc đó, tháo xoắn phân tử ADN và để lộ ra mạch mã gốc. Các Nu gắn vào mạch mã gốc và tổng hợp nên mạch ARN mới.
Ngoài ra, một số thành phần khác bắt buộc phải có trong quá trình phiên mã đó là: nước cất làm dung môi; Diethylpyrocarbonate (DEPC) hay diethyldicarbonate (tên theo IUPAC) để khử hoạt tính RNase (enzym ribonucleotidaza) trong dung dịch và xử lí các dụng cụ thí nghiệm; pH và nhiệt độ ủ thích hợp (thường là 37 độ C).
Quá Trình Phiên Mã Diễn Ra Như Thế Nào?
Quá trình phiên mã được diễn ra theo 3 giai đoạn: khởi đầu, kéo dài và kết thúc.
Bước 1: Khởi đầu
ADN được cuộn xoắn, đồng thời liên kết với protein. Khi nhận biết tín hiệu phiên mã, đoạn ADN gốc sẽ dãn xoắn để lộ ra vùng điều hòa. Lúc này, ARN polimezara phát hiện mạch mã gốc và bám vào trượt trên mạch gốc ADN theo chiều 3′ – 5 ‘ , yếu tố sigma là nhân tố giúp nhận biết điểm khởi đầu phiên mã.
Bước 2: Kéo dài chuỗi
RNA-polymeraza vừa trượt dọc trên mạch khuôn gen theo chiều 3’- 5’, vừa lắp các ribonucleotit tự do vào mạch khuôn theo nguyên tắc bổ sung, rồi sử dụng ATP để gắn các ribonucleotit vừa được lắp trên mạch khuôn với nhau bằng liên kết photphodieste, tạo nên chuỗi polyribonucleotit mới theo hướng 5’-3’.
Đoạn nào trên gen đã phiên mã xong đóng xoắn lại ngay. Ở bước này, chuỗi polyribonucleotit được dài dần ra, nên được gọi là giai đoạn kéo dài (elongation), cũng là giai đoạn lâu nhất trong toàn bộ quá trình.
Bước 3: Kết thúc
Khi RNA-polymeraza trượt tới tín hiệu kết thúc trên gen thì dừng phiên mã và tách khỏi gen, phân tử RNA vừa tạo thành được giải phóng, đồng thời đoạn gen bị tách “khép” lại rồi trở thành cấu trúc xoắn kép như trước.
Kết Quả Và Ý Nghĩa Của Phiên Mã
Kết quả của phiên mã: Mỗi lần phiên mã sẽ tạo ra một phân tử ARN có thể là mARN, tARN hoặc r ARN, có trình tự giống với mạch bổ sung của ADN nhưng thay T bằng U, chúng sẽ tham gia vào quá trình tiếp theo là quá trình dịch mã.
Ý nghĩa của phiên mã: Tạo ra các loại ARN tham gia trực tiếp vào quá trình sinh tổng hợp protein, từ các protein đó sẽ tham gia vào quá trình tính trạng của sinh vật.
Sự Khác Nhau Giữa Nhân Đôi ADN Và Phiên Mã
| Tự nhân đôi ADN | Phiên mã |
| Chịu sự điều khiển của enzim ADN polimeraza | Chịu sự điều khiển của enzim ARN polimeraza |
| Thực hiện trên cả hai mạch (mạch gốc tổng hợp liên tục, mạch bổ sung tổng hợp gián đoạn) | Chỉ thực hiện trên mạch gốc (vì ARN chỉ có một mạch đơn) |
| 4 loại NU sử dụng từ môi trường là A, T, G, X | 4 loại Nu sử dụng từ môi trường là A, U, G, X |
| Sản phẩm tạo thành là ADN mạch kép | Sản phẩm tạo thành là ARN mạch đơn |
Dịch Mã Là Gì? Ý Nghĩa Của Quá Trình Dịch Mã
Dịch Mã Là Gì?
Trong sinh học phân tử và di truyền học, dịch mã là quá trình trong đó ribosome trong tế bào chất hoặc mạng lưới nội chất tổng hợp protein sau quá trình phiên mã từ ADN đến ARN trong nhân. Toàn bộ quá trình được gọi là biểu hiện gen.
Dịch mã gồm ba giai đoạn:
- Khởi đầu: Ribosome gắn với xung quanh đoạn đầu mRNA. Các tRNA đầu tiên được gắn tại bộ 3 mở đầu.
- Kéo dài: tRNA chuyển